Μαρία, η αγαπημένη μητέρα του Κυρίου μας.

Θα αγγίξω ένα θέμα που θεωρώ πως προβληματίζει πολλούς ανθρώπους στη Χριστιανική Πίστη. Ποια πρέπει να είναι η στάση μας και η πίστη μας απέναντι στη μητέρα του Κυρίου μας; Γνωρίζω πως στην πατρίδα μας που έχει Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση υπάρχει μια ιδιαίτερη απονομή σεβασμού και ευλάβειας προς εκείνη που ονομάζουν "Παναγία".

Διαβάζοντας αυτά, μη νομίσετε πως δε σέβομαι ανθρώπους που πιστεύουν σε αυτό το θέμα διαφορετικά από εμένα. Εδώ υπάρχει γενικότερα στο θρησκευτικό χώρο μια μεγάλη παρεξήγηση. Η αγιότητα των ανθρώπων δε συμβαδίζει πάντοτε με τη φώτισή τους ως προς τις επιμέρους δογματικές αλήθειες. Μπορεί δηλαδή κάποιος να είναι πολύ άγιος στη ζωή του, εννοώ να ακολουθεί το θέλημα του Θεού σε πολλούς πρακτικούς τομείς, να αγαπάει το Θεό, να είναι ευσεβής, να είναι άνθρωπος θυσίας προς τους συνανθρώπους του, να κάνει πολλά καλά έργα και να είναι ακόμη και ιεροκήρυκας με ρητορικές ικανότητες όπως ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, αλλά παρόλ' αυτά να κάνει λάθος και να μην έχει φωτιστεί σε μερικούς τομείς της αλήθειας του Ευαγγελίου. Προσωπικά σέβομαι πολύ κάποιους ανθρώπους μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, τους οποίους θεωρώ πιο άγιους από εμένα και ίσως στον ουρανό να έχουν θέση πολύ ανώτερη από αυτή που θα έχω εγώ, αν κρατηθώ στο Κύριο με τη χάρη Του.

Ξέρω ότι αυτό μπορεί να ηχεί παράξενα στ' αυτιά ορισμένων. Αλλά για να καταλάβετε την αλήθεια των λόγων μου αναλογιστείτε τον εαυτό σας. Ειδικά όσοι έχετε προσωπικά πιστέψει από παλιά στο Θεό και έχετε προσωπική σχέση εδώ και κάποια χρόνια μαζί Του. Πιστεύετε τώρα όλα τα πράγματα ακριβώς όπως τα πιστεύατε πριν από μερικά χρόνια; Μήπως κάπου έχετε τώρα περισσότερη φώτιση; Μήπως κάπου έχετε αλλάξει σχετικά με αυτά που πιστεύατε παλαιότερα; Ενώ μπορεί ηθικά η ζωή σας να ήταν και παλιά εξίσου καλή όπως τώρα. Αλλά η φώτιση είναι σταδιακή. Κάποια πράγματα τα καταλαβαίνουμε αμέσως. Άλλα τα καταλαβαίνουμε πολλά χρόνια ύστερα από την αρχική μας πίστη και αναγέννηση. Άλλα μπορεί και να μην τα καταλάβουμε ποτέ σε αυτήν τη ζωή. Ο Θεός θα μας τα δείξει στον Παράδεισό Του. Γι' αυτό δεν πρέπει να είμαστε αυστηροί κριτές των άλλων, αλλά να ευγνωμονούμε το Θεό για ό,τι μας φώτισε να καταλάβουμε, γιατί η φώτιση στην αλήθεια είναι σταδιακή σε όλους μας και χάρη Θεού.

Η αγία μητέρα του Κυρίου μας είχε έναν ιδιαίτερο ρόλο να παίξει στο σχέδιο της σωτηρίας του Θεού. Ήταν αυτή που ο Θεός χρησιμοποίησε ως σκεύος εκλογής, (όπως ο απόστολος Παύλος ήταν ο απόστολος για τους Εθνικούς), για να ενσαρκωθεί ο Υιός Του και να έρθει στον κόσμο μας. Ήταν μία άγια γυναίκα Εβραία, που τηρούσε το Νόμο του Μωυσή, όπως όλοι οι ευσεβείς Εβραίοι των ημερών της. Ο άγγελος που της εμφανίστηκε στον ευαγγελισμό της της είπε: "Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ κύριος μετὰ σοῦ. 29 ἡ δὲ ἐπὶ τῷ λόγῳ διεταράχθη καὶ διελογίζετο ποταπὸς εἴη ὁ ἀσπασμὸς οὗτος. 30 καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος αὐτῇ, Μὴ φοβοῦ, Μαριάμ, εὗρες γὰρ χάριν παρὰ τῷ θεῷ. 31 καὶ ἰδοὺ συλλήμψῃ ἐν γαστρὶ καὶ τέξῃ υἱόν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. 32 οὗτος ἔσται μέγας καὶ υἱὸς ὑψίστου κληθήσεται, καὶ δώσει αὐτῷ κύριος ὁ θεὸς τὸν θρόνον Δαυὶδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, 33 καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος" (Λουκάς 1:28-33).

Η συγγενής της Ελισάβετ που η Μαρία την επισκέφτηκε μερικούς μήνες αργότερα της είπε: "καὶ ἐπλήσθη πνεύματος ἁγίου ἡ Ἐλισάβετ, 42 καὶ ἀνεφώνησεν κραυγῇ μεγάλῃ καὶ εἶπεν, Εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξίν, καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου. 43 καὶ πόθεν μοι τοῦτο ἵνα ἔλθῃ ἡ μήτηρ τοῦ κυρίου μου πρὸς ἐμέ; 44 ἰδοὺ γὰρ ὡς ἐγένετο ἡ φωνὴ τοῦ ἀσπασμοῦ σου εἰς τὰ ὦτά μου, ἐσκίρτησεν ἐν ἀγαλλιάσει τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ μου. 45 καὶ μακαρία ἡ πιστεύσασα ὅτι ἔσται τελείωσις τοῖς λελαλημένοις αὐτῇ παρὰ κυρίου (Λουκάς 1:42-45). 

Αμέσως μετά στο "μεγαλυνάριο" η ίδια η Μαρία μεταξύ των άλλων είπε: "Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν κύριον, καὶ ἠγαλλίασεν τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ θεῷ τῷ σωτῆρί μου, 48 ὅτι ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς δούλης αὐτοῦ. ἰδοὺ γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσίν με πᾶσαι αἱ γενεαί" (Λουκάς 1:46-48).

Τι σημαίνει "κεχαριτωμένη"; Προέρχεται από το ρήμα "χαριτόω-ώ" και σημαίνει "πληρώ τινά ευεργεσίας, χάριτος". Μάλιστα στο λεξικό της Καινής Διαθήκης Σωφρονίου Ευστρατιάδου Μητροπολίτου Λεοντοπόλεως η έκφραση "Χαίρε κεχαριτωμένη" αποδίδεται: "χαίρε η αξιωθείσα υπερφυούς (δηλ. υπερφυσικής) χάριτος".

Συνεπώς η αγαπημένη μητέρα του Κυρίου μας βλέπουμε ότι έλαβε μια ειδική χάρη από το Θεό. Ποια ήταν αυτή; Να φέρει στον κόσμο τον Υιό Του ενσαρκωμένο. Ο απ. Παύλος, μιλώντας για τους Εβραίους που παρέμειναν πιστοί στον Κύριο Ιησού αναφέρει: "οὕτως οὖν καὶ ἐν τῷ νῦν καιρῷ λεῖμμα κατ' ἐκλογὴν χάριτος γέγονεν. 6 εἰ δὲ χάριτι, οὐκέτι ἐξ ἔργων, ἐπεὶ ἡ χάρις οὐκέτι γίνεται χάρις" (Ρωμαίους 11:5).

Η χάρη είναι εύνοια του Θεού που προέρχεται από δική Του πρωτοβουλία, δε βασίζεται στα έργα μας, αλλά είναι επιλογή του ίδιου του Θεού. Όπως λοιπόν οι εφτά χιλιάδες που δεν "έκλιναν γόνυ εις τον Βάαλ" διαλέχτηκαν κατ' εκλογή χάριτος, το ίδιο συνέβηκε και με την αγαπημένη μητέρα του Κυρίου. Δεν οφειλόταν σε εκείνη το γεγονός ότι διαλέχτηκε για να γίνει σκεύος εκλογής, αλλά στο Θεό. Εκείνος θέλησε να τη διαλέξει, εκείνη δεν είχε κάτι να καυχηθεί για τον εαυτό της. Μάλιστα η ίδια μιλά με τέλεια ταπείνωση για τον εαυτό της όταν αναφωνεί: "ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς δούλης αὐτοῦ". Θεωρούσε τον εαυτό της ότι ήταν μια απλή και ταπεινή γυναίκα, και μάλιστα αποκάλεσε τον εαυτό της "δούλη" του Θεού. Ούτε "βασίλισσα των ουρανών", ούτε "συλλυτρώτρια", ούτε "παντοδύναμη μεσίτρια", στην οποία ο Υιός της όταν προσεύχεται, δεν μπορεί τίποτε να της αρνηθεί. Μάλιστα στο γάμο της Κανά, όταν φάνηκε έμμεσα να θέλει να επέμβει προκειμένου ο Χριστός να κάνει το θαύμα Του σχετικά με το κρασί που έλειπε, ο Ιησούς την επιτίμησε με ευγένεια: "Τί ἐμοὶ καὶ σοί, γύναι; οὔπω ἥκει ἡ ὥρα μου". (Τι σχέση έχουμε, τι κοινό έχουμε εγώ κι εσύ γυναίκα; Δεν έχει έρθει ακόμη η ώρα μου). Ο ίδιος ο Κύριος την αποκάλεσε με σεβασμό "γυναίκα". Ούτε καν μητέρα. Και η "κεχαριτωμένη" έδειξε αμέσως την ταπείνωσή της στρεφόμενη προς τους υπηρέτες και λέγοντας: "Ὅ τι ἂν λέγῃ ὑμῖν ποιήσατε". "Ό,τι σας λέει κάντε". Έστρεψε αμέσως την προσοχή των ανθρώπων από τον εαυτό της στον Υιό της.

Αυτή είναι η ταπεινή στάση όλων των αγίων. Θέλουν να κρύβονται, να μη δείχνουν τον εαυτό τους, γιατί γνωρίζουν την αμαρτωλότητά τους, αλλά να δείχνουν τη δόξα και την τελειότητα του Χριστού. Μα, θα πει κανείς, η μητέρα του Κυρίου μας ήταν αμαρτωλή; Είναι δυνατόν; Δεν είναι "Παναγία"; Εντελώς άγια δηλαδή; Ας ξαναπροσέξουμε τα λόγια της στο "Μεγαλυνάριο": "Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν κύριον, καὶ ἠγαλλίασεν τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ θεῷ τῷ σωτῆρί μου". Αποκάλεσε το Θεό "σωτήρα της". Σωτήρα της από τι; Μα φυσικά όπως όλοι οι άνθρωποι από τις προσωπικές της αμαρτίες. Η μητέρα του Κυρίου μας γεννήθηκε με φυσιολογική γέννα από φυσιολογικούς γονείς και κουβαλούσε και αυτή την προπατορική αμαρτία και την αμαρτωλή φύση του Αδάμ, που έχουμε όλοι οι άνθρωποι. Είχε ανάγκη και η ίδια να πιστέψει στον Ιησού ως Σωτήρα και Κύριό της, να μην τον βλέπει πια σαν "το παιδάκι της", αλλά ως Θεό της, για να βρει τη Σωτηρία που προέρχεται από το λυτρωτικό έργο που έκανε ο Κύριός μας πάνω στο σταυρό.

Γι' αυτό ο όρος "Παναγία", όχι μόνο δεν περιέχεται πουθενά μέσα στο Λόγο του Θεού, αλλά προσωπικά θεωρώ πως είναι βλάσφημος. Δεν εννοώ πως όσοι τον λένε θέλουν συνειδητά να βλασφημήσουν το Θεό. Αλλά η υπερβολική τους αφοσίωση στη μητέρα του Κυρίου μας τους κάνει να ξεπερνούν "τα εσκαμμένα" και να μειώνουν τον ίδιο το Θεό. Γιατί ούτε ο Θεός πουθενά μέσα στην Αγία Γραφή δεν αναφέρεται ως "Πανάγιος". Ο ίδιος αναφέρει τον εαυτό του μόνον ως "ο Άγιος". Ο κατεξοχήν Άγιος, όχι όπως οι άνθρωποι που λαμβάνουν αγιότητα από Εκείνον. Αν λοιπόν ο Θεός αναφέρει τον εαυτό του ως Άγιο, εμείς θα ονομάσουμε ένα δημιούργημά του "Πανάγιο", "Παναγία"; Καταλαβαίνουμε τι λέμε; Ο Διάβολος από λανθασμένη ευλάβεια μάς σπρώχνει στην ειδωλολατρία. Εδώ δεν κρίνω τους ανθρώπους που αναφέρουν τη μητέρα του Κυρίου ως Παναγία ότι είναι καταδικασμένοι στην Κόλαση γι' αυτό. Ο Θεός βλέπει την καρδιά τους και ενδεχομένως τα αγνά τους κίνητρα. Γιατί όπως πάντοτε πιστεύω, ο Θεός δε βλέπει στους ανθρώπους δόγματα, αλλά βλέπει ανθρώπινες ψυχές και κίνητρα. Αλλά χρειάζεται πολλή προσοχή, γιατί όπως λέει μια παροιμία: "Ο δρόμος προς την Κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις". Αν τελικά η καρδιά μας αντί για το Χριστό και για την αγάπη προς αυτόν σύμφωνα με την υπακοή στην πρώτη εντολή: "Αγάπα Κύριο το Θεό σου με όλη σου την καρδιά και όλη σου τη δύναμη και όλη σου την ψυχή και όλο σου το νου", στραφεί σε ένα δημιούργημά Του, έστω και άγιο (όσο είναι δυνατόν ανθρώπινα), τότε κέρδισε ο Σατανάς την ψυχή μας, και χωρίς να το καταλάβουμε, γιατί γινόμαστε ειδωλολάτρες.

Αυτά ακριβώς πίστευαν οι πιστοί στην Ορθόδοξη Εκκλησία μέχρι τον 4ο αιώνα μ.Χ. Όσο και αν διάβασα κηρύγματα και βιβλία Πατέρων της Εκκλησίας μέχρι τον 4ο αιώνα, πουθενά δεν είδα να αναφέρουν την μητέρα του Κυρίου ως κάτι διαφορετικό από μια απλή και αγία γυναίκα, την οποία αγαπούν, μακαρίζουν, εκτιμούν, αλλά σταματούν εκεί. Πουθενά δεν την αναφέρουν ως δυνατή μεσίτρια στον Ουρανό δίπλα στον Υιό της, ποτέ δεν αναπέμπουν προσευχές προς αυτήν, ούτε ακόμη χειρότερα, ποτέ δεν την ονομάζουν "Βασίλισσα του  Ουρανού" (Ιερεμίας 7:18, 44:16-19, 25), όπως κάποιοι αρχαίοι ειδωλολάτρες ονόμαζαν τη θεά Αστάρτη. Και μόνο να σκέφτονταν κάτι τέτοιο οι Πατέρες θα ανατρίχιαζαν. Το να ονομάσεις ένα δημιούργημα "η Πλατυτέρα των Ουρανών" σημαίνει να το κάνεις Θεό, γιατί μόνο ο Θεός είναι πλατύτερος, μεγαλύτερος από το Σύμπαν που δημιούργησε. Μάλιστα ο Πατέρας της Εκκλησίας Επιφάνειος Σαλαμίνος Κύπρου (4ος αιώνας), στο έργο του "Πανάριον" στο "Κατά Κολλυριδιανών των τη Μαρία προσφερόντων" αντιμετωπίζει αυστηρότατα εκείνη που θεωρεί αίρεση, που κατά τις ημέρες του είχε εμφανιστεί μεταξύ κάποιων γυναικών που προσέφεραν κουλουράκια στη Μαρία σαν αρχαία θεά, και τη λάτρευαν και την εξύψωναν υπερβολικά. 

Εάν από τη μια μεριά υπάρχει υπερβολική εξύψωση της μητέρας του Κυρίου μας σε κάποιες επιμέρους Εκκλησίες, σε άλλες από αντίδραση υπάρχει πλήρης σχεδόν σιωπή. Αναρωτιέμαι αν γίνονται κηρύγματα σε κάποιες εκκλησίες σχετικά με τη μητέρα του Κυρίου μας όπως γίνονται σχετικά με τόσα άλλα πρόσωπα της Αγίας Γραφής. Τώρα το δεκαπενταύγουστο με την ευκαιρία της μνήμης της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (δεν ισχυρίζομαι πως έχει γίνει όπως λέει η Παράδοση, αλλά και τα Χριστούγεννα τα εορτάζουμε 25 Δεκεμβρίου και όλοι ξέρουμε πως δε γεννήθηκε τότε ο Χριστός) σε πόσες μη Ορθόδοξες Εκκλησίες γίνονται κηρύγματα γι' αυτήν; Δε θα ήταν η τέλεια ευκαιρία να δείξουμε τι λέει ο Λόγος του Θεού για τη μητέρα του Κυρίου, να μιμηθούμε το παράδειγμά της όπως μιμούμαστε στα καλά τους σημεία τις ζωές των αγίων που αναφέρει ο λόγος του Θεού; Γιατί τέτοια αδιαφορία; 

Δυστυχώς είμαστε άνθρωποι πεπτοκότες. Δε βρίσκουμε την ισορροπία μας. Και επειδή εμείς οι Έλληνες έχουμε την τάση να πηγαίνουμε στα άκρα, γι' αυτό οι αρχαίοι σοφοί μας είχαν βγάλει δύο πολύ σωστά ρητά: "Παν μέτρον άριστον" και "μηδέν άγαν" (τίποτε υπερβολικό). Ας τα προσέξουμε αυτά και είμαι σίγουρος πως η πρώτη που θα είναι ευτυχισμένη είναι η ίδια η μητέρα του Κυρίου μας αν βλέπει από τον ουρανό τους πιστούς Χριστιανούς να είναι αφοσιωμένοι όχι σ' εκείνη αλλά στον Υιό της, όπως κάθε μητέρα είναι περισσότερο ευχαριστημένη όταν στη ζωή έχει πετύχει ο γιος της και δοξάζεται περισσότερο παρά η ίδια.

Διαβάστε επίσης:

ΜΑΡΙΟΛΑΤΡΕΙΑ

ΕΙΔΩΛΟΛΑΤΡΕΙΑ

Εκτύπωση / Print

Home

www.sporeas.com   www.sporeas.gr   www.sporeas.eu